Home Opinie Wat Mario Draghi vandaag niet vertelde

Wat Mario Draghi vandaag niet vertelde

Al het geld dat in omloop is, is geleend. De overheid of banken brengen niet zomaar geld in omloop. En al ’t geld dat geleend is, is bezwaard met rente.

Het geld voor het betalen van rente wordt echter niet in omloop gebracht. Als de overheid, een bedrijf of een particulier een bedrag leent, komt alleen de hoofdsom in omloop. Dat betekent dat de schuldenaar de rente alleen terug kan betalen met geld dat ergens anders als hoofdsom van een lening in omloop is gebracht.

Een simpel voorbeeld. In een negorij met tien mensen leent iedereen bij de bank €100 tegen een rente van vijf procent. Het totale bedrag dat in omloop komt is €1000. Het bedrag dat aan de bank terug betaald moet worden is €1050. Waar komt de €50 vandaan? Als het dorp geïsoleerd is, is minstens één schuldenaar de klos.

En zo is het ook op een wereldbol met 195 landen. Als die landen alleen zaken met elkaar doen en niet met een of andere planeet, is minstens één land de klos, omdat het geld dat nodig is om de rente van zijn staatslening af te lossen gewoonweg niet bestaat. Dat land kan dat geld alleen verwerven via internationale handel, maar dan ontstaat het tekort elders. De hoeveelheid verschuldigde rente op wereldniveau kan onmogelijk betaald worden, tenzij de rente uit nieuwe leningen wordt betaald en de rente van die nieuwe leningen weer uit toekomstige leningen, enzovoort. In de praktijk zijn natuurlijk veel meer landen de klos. De een zijn begrotingsoverschot is de ander zijn tekort.

Landen wier economie groeit hebben geluk. Zij kunnen nog meer geld lenen tegen lage rente om hun vorige lening én de rente af te betalen. En daarna nog meer lenen om de huidige lening met rente af te betalen. Landen wier economie niet groeit of zelfs krimpt hebben het nakijken. Ze kunnen alleen tegen hogere rente lenen en kunnen vaak alleen de economische groei bijbenen als ze hun economie openstellen voor buitenlandse investeerders. Vrij vertaald: Als ze hun electriciteitsbedrijven, vliegvelden, goudmijnen en andere rijkdommen ter beschikking stellen aan de vrije markt, waar degenen die het goedkoopste kunnen lenen, deze voor ’t land cruciale bezittingen vaak tegen een habbekrats kunnen opkopen.

Maar ook welvarende landen zijn nu al genoodzaakt, ondanks de lage rente, om sociale verworvenheden af te bouwen en de samenwerkingte zoeken met met andere landen, zo niet goedschiks dan kwaadschiks. De VS valt geen landen binnen omdat ze dat zo leuk vinden, het is een noodzakelijkheid om te zorgen dat de schuldgeplaagde economie blijft groeien om de verplichtingen die de regering namens haar burgers jegens de geldverstrekkers is aangegaan na te komen. En niet alleen de regering natuurlijk, maar alle schuldbezwaarde ondernemingen die moeten blijven groeien om niet failliet te gaan.

Het bizarre van dit stelsel is dat er geen einde aan komt. Er is in een gesloten economisch systeem (b.v. de wereldeconomie) altijd een structureel tekort aan geld om de renteverplichting na te komen en de enige manier waarop die verplichting kan worden nagekomen is om nog meer te lenen. En om het onbeperkte tekort aan rente te kunnen blijven ophoesten uit nieuwe leningen, moet de economie steeds verder blijven groeien.

Maar economieën kunnen niet onbeperkt blijven groeien. De groei van de afgelopen eeuw is alleen mogelijk geweest door goedkope energie. Door snel beschikbare en goedkoop te produceren olie kon de wereldeconomie en de wereldbevolking explosief groeien. Maar de productiecapaciteit van olie, en dus ook de beschikbaarheid ervan, kan niet lineair meestijgen met de economie.

Vergelijk de aarde met een petrischaaltje vol bacteriën die op een eindige voedingsbodem groeien. De bacteriën vermenigvuldigen zich zolang ze voldoende toegang hebben tot de voedingsbodem. Daar waar bacteriën te snel groeien, wordt het moeilijker om tijdig voedsel te bemachtigen en sterven er steeds meer bacteriën uit. Waar bacteriën langzaam groeien blijft de voedingsbodem langer goed bereikbaar.

En zo is het ook met de wereldbevolking die voor haar economische groei en existentie afhankelijk is van een eindige, eenvoudig te verkrijgen energiebron, nl. olie.

De bij geldversterkking behorende rentelast kan alleen door middel van permanente economische groei worden betaald, maar het steeds hogere tempo van de daarvoor noodzakelijke economische bedrijvigheid is alleen mogelijk dankzij het tempo van de huidige olieproductiecapaciteit die niet voor eeuwig tred kan houden. Met energiebesparingen, zuinigere auto’s, alternatieve energie houden we de boot nog even af, maar gezien de eindigheid van de eenvoudig te produceren brandstoffen, komt daar op een bepaald moment een kentering in. En die kentering kan niet gecompenseerd worden door een andere energiebron.

In feite heeft de mensheid zich door rente als vergoeding op leningen te accepteren in een Faustiaans pact van woekergroei gemanoeuvreerd waar geen ontkomen meer aan is, tenzij iedereen beseft dat degenen die het geld scheppen en daar rente over vragen dat alleen kunnen doen vanwege de collectieve illusie die we met zijn alleen delen, een illusie die tot gevolg heeft dat we versneld onze gas- en olievoorraaden plunderen, oorlogen voeren, landen militair en economisch terroriseren, staatsgrepen plegen en daarbij niet eens in staat zijn de gevolgen zoals hongersnoden en vluchtelingenstromen te onderkennen.

Economische groei heeft alleen de rijken rijker gemaakt. De lagere sociale klassen zijn er nauwelijks iets mee opgeschoten. Zaken die vroeger gratis en overal beschikbaar waren zijn nu geprivatiseerd en kosten kosten geld. Zelfs het water kost straks geld en zelfs voedsel wordt gepatenteerd. De meeste mensen op de wereld kunnen hoogstens net rondkomen en dat is het dan. Velen lijden honger, zien hun pensioenen in rook opgaan of hun sociale zekerheden verdampen, of spoelen voordat ze naar school kunnen dood op een strand aan. Miljoenen mensen zijn gestorven voor de economische ambities van het schuldgeplaagde Westen, economische ambities die slechts één doel dienen: het nakomen van financiële verplichtingen jegens het grootkapitaal, de bankiers.

In feite is ons financiële systeem niets anders dan een uitgekookte manier om versneld al onze aardse grondstoffen er doorheen te jagen om voor de mensen die het geld verstrekken de aardse rijkdommen versneld om te zetten in plastic tuinstoelen, CO2 en illusoire getalletjes op de website van een bank. Er is niets kostbaars aan geld, het kan in miljarden uit het niets bedacht worden terwijl de onderliggende waarde van dat geld nog verdiend moet worden in de toekomst. Het enige reële aan dit systeem van woekergroei is dat we uiteindelijk alle grondstoffen waar we de groei nu mee realiseren als idioten er door heen jagen, zodat ons niets meer rest. En dan komt de echte rekening pas.
De wereldwijde schuld bedraagt ca. $ 60.867.680.928.485 hoort en de onmogelijk terug te betalen rente bedraagt $ 4.500.000. Per minuut.

Bankiers doen God’s werk, zei Lloyd Blankfein, de baas van Goldman Sachs. Maar hij bedoelde het werk van iemand anders.