Home Nieuws Turk wint Nobelprijs: “Ik werd de vraag ‘wanneer ga jij winnen’ zat”

Turk wint Nobelprijs: “Ik werd de vraag ‘wanneer ga jij winnen’ zat”

Aziz Sancar, een Turkse professor aan de Universiteit van North Carolina, wint de Nobelprijs voor scheikunde, samen met Tomas Lindahl en Paul Modrich, met hun werk over hoe cellen beschadigd DNA repareren.

Advertentie

Sancar, een Turkse biochemicus en moleculair bioloog, gespecialiseerd in DNA-reparatie, celcyclus controleposten en de circadiane klok won de 2015 Nobelprijs voor de Scheikunde, samen met de Zweed Tomas Lindahl en de Amerikaan Paul Modrich voor hun werk over hoe cellen beschadigd DNA repareren. Aziz Sancar wordt hiermee, na de schrijver Orhan Pamuk die in 2006 de nobelprijs voor de literatuur won, de tweede Turk die een Nobelprijs wint.

Sancar, 69, is een professor aan de Universiteit van North Carolina School of Medicine in Chapel Hill. “Ik weet zeker dat er vieringen zullen zijn in Turkije,” zei hij in een interview op de website van de Nobelprijs stichting. “Ja, ik werd de vraag ‘wanneer ga jij een Nobelprijs krijgen?’ de afgelopen jaren een beetje zat, dus ik ben blij voor mijn land.”

De winnaars verbreden de horizon in de geneeskunde door te onthullen hoe het lichaam DNA-mutaties die ziektes kunnen veroorzaken en bijdragen aan veroudering, herstelt, zei de Nobel jury.

Het panel zei: “Hun systematisch werk levert een beslissende bijdrage aan het begrijpen van hoe levende cellen functioneren, alsmede het verschaffen van kennis over de moleculaire oorzaken van verschillende erfelijke ziekten en mechanismen, achter de ontwikkeling van kanker en veroudering.”

DNA – deoxyribonucleic acid – is de chemische code voor het maken en onderhouden van leven.

Cellen delen, of repliceren, miljarden malen gedurende ons leven.

Moleculaire machines proberen de code perfect te kopiëren, maar willekeurig fouten in hun werk kunnen ertoe leiden dat de dochtercellen sterven of niet goed functioneren. DNA kan ook worden beschadigd door sterk zonlicht en andere omgevingsfactoren.

Maar er is een zwerm van proteïnen – een moleculair reparatieset – ontworpen om het proces te volgen. Het leest de code en herstelt schade.

De drie werden geprezen voor het in kaart brengen van deze processen, te beginnen met Lindahl, die zogenaamde reparatie-enzymen identificeerde – de basics van de moleculaire reparatieset.

Sancar ontdekte de mechanismen die gebruikt worden door cellen om beschadiging door ultraviolette straling te repareren. Modrich legde een complexe DNA herstelproces genaamd mismatch repair bloot.