Home Nieuws Professor Zwart adviseert DENK onafhankelijk onderzoek

Professor Zwart adviseert DENK onafhankelijk onderzoek

Professor Tom Zwart adviseert het bestuur van de politieke partij DENK vandaag om een onafhankelijk onderzoek te laten instellen door een gerenommeerd bureau naar de gerezen situatie binnen de partij. De bedoeling daarvan is om DENK-leden tijdens de vergadering op 6 juni transparant en volledig te informeren. Ook adviseert Zwart om meer ruimte te geven aan initiatieven en ideeën van leden, om meer autonomie te laten aan lokale fracties, een Raad van Advies in te stellen, om de rollen van partijvoorzitter en Tweede Kamerlid te ontvlechten, om talent door middel van kadercursussen klaar te stomen waardoor het aantal dubbelrollen kan worden teruggebracht en om maatregelen te treffen om seksueel grensoverschrijdend gedrag te voorkomen en zo nodig effectief aan te pakken. Het bestuur van DENK neemt de aanbevelingen in het rapport van hoogleraar Zwart onverkort over en zal binnen de kortst mogelijke termijn enkele bureaus benaderen.

Hoogleraar Zwart is begin april gevraagd door het bestuur als onafhankelijk onderzoeker en bemiddelaar inzake het lopende conflict binnen de partij. Vandaag bood hij zijn eindrapport aan. Zwart constateert dat een door hem geformuleerde weg om tot een compromis te komen door een van de partijen niet is aanvaard. Hij heeft een bemiddeling tussen de partijen voorgesteld waarbij alle zaken zonder taboe of voorbehoud bespreekbaar zouden zijn en waaraan geen voorafgaande ononderhandelbare voorwaarden zouden worden gesteld.

Onafhankelijke commissie

In de tussentijdse rapportage raadde Zwart aan dat het bestuur een aantal taken, bijvoorbeeld ten aanzien van de verkiezingsvoorbereidingen voor volgend jaar, zouden worden overgedragen aan een door hem samen te stellen onafhankelijke commissie. Het bestuur van DENK zou zich alleen nog bezig houden met het afronden van lopende zaken en het voorbereiden van de Algemene Ledenvergadering op 6 juni. Het bestuur van DENK stond positief tegenover deze tussenoplossing, maar de andere partijen in het conflict wilden dat het bestuur zou aftreden.

Aanblijven bestuur gewettigd

Het aanblijven van het bestuur van DENK wordt volgens het advies van Zwart gewettigd door de statuten. Een aftreden zou zelfs de deelname van DENK aan de Tweede Kamerverkiezingen van volgend jaar in gevaar kunnen brengen. Tot die tijd wil het bestuur terughoudend zijn met het zoeken van publiciteit en geeft aan daarover geen mededelingen meer naar buiten te doen, omdat die meer schade dan oplossingen zouden opleveren.

Het eindrapport van Tom Zwart:

Op vrijdag 10 april jl. heeft het bestuur van DENK mij gevraagd om een onafhankelijk onderzoek te doen naar de situatie die binnen DENK gerezen is en te bemiddelen tussen de voornaamste actoren. Mijn bevindingen zijn als volgt:

• Omdat DENK dreigt in een tolvlucht terecht te komen achtte ik snel handelen geboden. Daarom heb ik in een interim rapport op 14 april eerst een concrete oplossing voorgesteld om uit de impasse rond de positie van het bestuur te geraken.
• Ik heb het bestuur daarom geadviseerd de kerntaken ter voorbereiding van de verkiezingen overeenkomstig art. 14, lid 2 van de statuten te delegeren aan een commissie van personen die breed vertrouwen genieten in de partij, dus ook van diegenen die het bestuur minder welgezind zijn. De leden van de commissie zouden door mij op grond van sonderingen onder leden van DENK worden voorgedragen en door het bestuur automatisch worden benoemd.
• Door aanstelling van zo’n commissie zouden niet alleen de voorbereidingen voor de verkiezingen op een verantwoorde wijze worden opgepakt, maar kon ook een meer ontspannen klimaat worden geschapen.
• Daarnaast heb ik een quick scan van de stand van zaken in de partij uitgevoerd op basis van ongeveer honderd gesprekken met leden, waaruit drie kenmerken naar voren komen.
• In de eerste plaats maakt de partij een overgang door van een organisatie gekenmerkt door charismatisch leiderschap naar een rationele ledenpartij. De actieve leden vragen om zeggenschap en ruimte voor eigen initiatieven. De oprichters Kuzu en Özturk hoeden er ondertussen voor dat hetgeen is opgebouwd niet door ondoordacht optreden wordt afgebroken. Dit betekent dat voortdurend naar een nieuwe balans moet worden gezocht.
• In de tweede plaats ontwikkelt DENK zich van een sociale beweging die zich afzet tegen het establishment naar een professionele politieke organisatie die binnen datzelfde establishment zijn doelstellingen moet zien te realiseren. Dat vraagt om lobbyen, onderhandelen, het sluiten van coalities en compromissen. Dat valt niet altijd goed bij een deel van de achterban dat wenst vast te houden aan de zuiverheid van de beginselen.
• In de derde plaats is DENK een multiplex organisatie die gekenmerkt wordt door een relatief kleine gemeenschap van personen die ieder tegelijkertijd meerdere rollen vervullen en daardoor door een web van verschillende relaties met elkaar zijn verknoopt. Een gevolg daarvan is dat een conflict tussen enkele actoren snel uitgroeit tot een uitslaande brand die de hele partij in lichterlaaie zet. De brandwerende schotten die in een simplex organisatie worden gevormd door de ver doorgevoerde scheiding van rollen en verantwoordelijkheden zijn bij DENK afwezig.
• Vanwege dit multiplex karaker van DENK ontaarden spanningen en conflicten die horen bij en heilzaam zijn voor de overgang van charismatisch leiderschap naar een ledendemocratie en van een sociale beweging naar een professionele politieke partij al snel tot een brisante situatie die moeilijk te beheersen is.
• In verband hiermee heb ik het bestuur o.a. voorgesteld om meer ruimte te gunnen aan initiatieven en ideeën van leden; om meer autonomie te laten aan de lokale fracties; om een Raad van Advies in te stellen die het bestuur kan adviseren en daaraan zo nodig weerwerk kan bieden; om de communicatie tussen het kader en de basis te versterken, bij voorbeeld door de Partijraad een zwaardere rol te geven; om de rollen van partijvoorzitter en Tweede Kamerlid in de volgende Kamerperiode te ontvlechten; om een mechanisme op te zetten dat conflicten snel en effectief door bemiddeling kan oplossen voordat ze uitgroeien tot splijtzwam binnen de partij; om talent door middel van kadercursussen klaar te stomen waardoor het aantal dubbelrollen kan worden teruggebracht; en om maatregelen te treffen om seksueel overschrijdend gedrag te voorkomen en zo nodig effectief aan te pakken.
• Voor de toekomst van DENK is het cruciaal dat de drie leden van de Tweede Kamerfractie de strijdbijl begraven. Daarom heb ik met hen verkennende gesprekken gevoerd over de mogelijkheid om door middel van bemiddeling een samenhangend pakket van afspraken te bereiken. Ik heb een bemiddeling voorgesteld waarbij alle zaken zonder taboe of voorbehoud bespreekbaar zouden zijn en waaraan geen voorafgaande ononderhandelbare voorwaarden zouden worden verbonden. Aangezien door sommige gespreksdeelnemers op voorhand toch een absolute voorwaarde voor deelname aan de bemiddeling werd gesteld, namelijk het vertrek van het bestuur, is deze niet mogelijk gebleken.
• Ik adviseer het bestuur om een onafhankelijk bureau in te schakelen om mijn bevindingen te valideren en een breder onderzoek uit te voeren.

Tom Zwart, 23 april 2020