Home Nieuws NCTV Nota over Turkije. Motivaction 2.0?

NCTV Nota over Turkije. Motivaction 2.0?

Erdogan HP de Tijd
De header die HP de Tijd gebruikt bij het artikel over de gelekte Nota van NCTV.

Maandag publiceerde het weekblad HP de Tijd een uitgelekt rapport met een ‘Turkije analyse’ van de Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV). De NCTV zou zich grote zorgen maken over de islamistische koers van de Turkse president Erdogan en de invloed daarvan op Turkse Nederlanders. Het rapport lijkt een aaneenrijging van onjuiste informatie en tegenstellingen en is bovenal vernietigend voor de geloofwaardigheid van het NCTV en de experts die de NCTV adviseren over Turkije. De NCTV zegt naar aanleiding van de publicatie over de niet openbare nota dat het stuk nog niet analytisch voldragen is. Een understatement voor een nota die direct naar de prullenmand verwezen kan worden.

In de nota van het NCTV prijkt prominent een foto van de Turkse president Erdogan met Gulbuddin Hekmatyar met het onderschrift “Erdogan, rechts, aan de voeten van de jihadistische salafist Hekmatyar uit Afghanistan. Links: Rachid Ghannouchi van de Tunesische Ennahda beweging, waarschijnlijk in de jaren tachtig“. Dat is dezelfde Hekmatyar die door Reagan als het morele equivalent van de Founding Fathers gezien werd. Overigens is de foto genomen in 1985. In diezelfde periode ontmoette Hekmatyar ook Kenan Evren, de seculiere Turkse generaal die een militaire coup pleegde in Turkije. Zou zijn ontmoeting met Hekmetyar erop wijzen dat de seculiere militair Evren ook als salafist wordt beschouwd? De uitdrukkelijke steun van Ronald Reagan en Margaret Tatcher voor Hekmetyar en de Mujahideen in Afghanistan zou hen in die zin ook moeten labelen als salafisten.

Advertentie

Over Hekmetyar en de foto met Erdogan:
De zittende houding van Erdogan zou er volgens het NCTV op wijzen dat Erdogan Hekmatyar als leermeester beschouwde. Op de foto, genomen in Istanbul in 1985, is het leeftijdsverschil tussen de twee slechts 5 jaar. Op het moment van de foto woedt de Sovjet-Afghaanse oorlog al zes jaar en is Hekmatyar net terug van een reis naar de Verenigde Staten, waar hij werd onthaald in het Witte Huis door Ronald Reagan. Reagan refereerde aan Hekmatyar als het morele equivalent van de Founding Fathers. Met het stof van Washington nog aan zijn schoenen vloog Hekmatyar naar Istanbul, waar hij Erdogan -toen nog afdelingsvoorzitter van de Refah partisi van Necmettin Erbakan in Istanbul- vervolgens ontmoette. Ook Kenan Evren, die aan de macht kwam met een militaire coup in 1980 en de zevende president van Turkije werd in 1982, ontmoette in diezelfde periode Hekmatyar. Kenan Evren is toch echt het boegbeeld van seculier militarisme. Deze mediamomenten vonden opeenvolgend plaats tijdens het hoogtepunt van de Sovjet-Afghaanse oorlog waarin de Amerikanen en Britten hun steun achter Hekmatyar gooiden. De Amerikaanse ambassade in Islamabad vroegen Pakistaanse militaire officials in april 1979, dus een half jaar voor de Sovjet-invasie van Afghanistan, om een rebellengroep aan te raden die het beste gebruik kon maken van Amerikaanse steun. De Pakistanen brachten de CIA en de rebellengroep van Hekmatyar bij elkaar. Vier jaar voordat de foto die het NCTV gebruikt in haar nota houdt de Britse premier Margaret Thatcher een iconische speech in een Afghaans vluchtelingenkamp in Pakistan waar ze de Mujahideen moed inspreekt met de woorden ‘De harten van de vrije wereld zijn met jullie’. De Britse en Amerikaanse regeringen steunde Hekmatyar in het begin niet openlijk, maar via de inlichtingendiensten CIA en MI6. Na het uiteenvallen van de Sovjetunie werd Hekmatyar premier van Afghanistan. Margaret Thatcher ontving Hekmatyar in 1986 persoonlijk op Downing Street toen hij nog de favoriete krijgsheer was van de MI6 en CIA. Zijn de voormalige Amerikaanse president Ronald Reagan en de Britse premier Margaret Thatcher ook salafisten volgens de NCTV?

Hp de Tijd Hekmetyar Erdogan
De foto van Hekmetyar met Erdogan die wordt gebruikt in de NCTV nota. Foto: HP de Tijd.

“VREES HET SECULARISME NIET”

In de uitgelekte interne nota ‘Ontwikkeling van het salafisme onder Turken – de invloed in Nederland‘, suggereert de NCTV ook dat “De Turkse president Erdogan een bewuste islamiseringsstrategie uitvoert en ruimte geeft aan salafistische, soms jihadistische organisaties, die tevens invloed hebben op Turks-Nederlandse instellingen in ons land“. De salafistische groeperingen in Turkije zouden “Ruimte krijgen van Erdogan in hun streven naar een theocratie in de vorm van invoering van de sharia en een islamitische staat“. Een daarvan wordt de Kaplan beweging genoemd. Salafisten en de moslimbroederschap zouden de laatste jaren ‘ideologisch zijn versmolten’. Erdogan heeft volgens het rapport dus een onmogelijke taak volbracht door het salafisme, een Arabisch-geleide islam dat diametraal staat tegenover de moslimbroederschap en op geen enkele wijze compatibel is met Diyanet, te verenigen. Erdogan die de salafisten en de moslimbroederschap verenigt, is het equivalent van Willem van Oranje die de protestanten met de Katholieken verenigt onder de slogan ‘Liever Paaps dan Turcks’. De werkelijkheid is dat de steun van Turkije aan de moslimbroederschap onderdeel is van een regionale rivaliteit met Saudi Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten. Op het hoogtepunt van de Arabische lente speechte Erdogan in Caïro dat de moslimbroederschap niet moet vrezen voor het secularisme. “Secularisme betekent niet dat je je van je religie afkeert. Vrees het secularisme niet. Ik hoop dat Egypte een seculiere staat wordt,” aldus Erdogan.

Radicalisering?

Een ander punt dat aangehaald wordt in de nota, is het feit dat vele Turks-Nederlandse organisaties banden hebben met Turkije. Nu kan je natuurlijk wijzen naar Diyanet en Milli Gorus, maar men vergeet daarbij te vermelden dat beide organisaties ouder zijn dan Erdogan’s carrière en opgezet zijn lang voordat Erdogan een gevangenisstraf uitzat voor het voorlezen van een gedicht en later aan de macht kwam middels democratische verkiezingen. Diyanet, dat in maart 1924 is opgericht door de grondlegger van de Turkse Republiek Mustafa Kemal Atatürk, staat van oudsher al bekend als een bolwerk van gematigdheid tegenover radicalisering. Weet het NCTV hoeveel Turks-Nederlandse jongeren via één van deze moskeeën en verenigingen zijn geradicaliseerd en afgereisd naar Syrië? Cijfers daarover zullen lastig te reproduceren zijn, aangezien deze moskeeën en verenigingen geen broedplaatsen zijn voor radicalisering. Het op één hoop gooien van Milli Gorus en Diyanet is om meerdere redenen onjuist. Milli Gorus is opgericht door Necmettin Erbakan, die weliswaar een leermeester was voor Erdogan, maar een politieke belichaming vindt in de Saadet Partij, die diametraal tegenover de AK-Partij staat. Ook NRC Midden-Oosten correspondent Melvyn Ingleby bekritiseert de nota en zegt “En dan telkens weer dat idee dat Milli Görüş een soort Erdoğan fanclub is. Dit is precies de beweging waar de AKP in 2001 mee brak. Diens aanhangers stemmen doorgaans op de conservatieve Saadet Partij, die juist oppositie voert tegen Erdoğan“. Turkije-kenner en Erdogan-criticus Isa Yusibov zegt daarover: “Op de geopolitieke kaart strijdt Erdogan tegen de salafistische invloedssferen van landen als Saudi’s en Verenigde Arabische Emiraten. Het is onlogisch om te beweren dat Erdogan een ideologie verspreidt waar hij tegen ageert.

Een andere onwerkelijke passage uit de nota is dat “President Erdogan de ambitie zou hebben om zichzelf in 2023, honderd jaar na de oprichting van de Turkse staat, naar voren te schuiven als de ‘wereldwijde leider van de soennitische moslims’. Ook zou hij van Turkije een islamitische staat willen maken“. Als iets Erdogan definieert, dan is het pragmatisme en politieke sluwheid. Juist om die reden worden de relaties met China momenteel belangrijker geacht dan het lot van de vervolgde Turkse en Soennitisch-islamitische Oeigoeren. Volgens een onderzoek van Pew Research zijn 88% van de Turken tegen wetgeving gebaseerd op de islamitische sharia. De Turkse president Erdogan zou zijn electoraat ernstig zien slinken als hij zich in 2023 tot leider van de soennitische moslims zou uitroepen en een islamitische staat zou willen vestigen. Waarom zou hij ook? Erdogan wordt al veruit als de meest populaire leider gezien in de islamitische wereld.

Tramaanslag

In de nota wordt een mogelijk verband gelegd met de “antiwesterse” retoriek van de Turkse president Erdogan en de aanslag op een tram in Utrecht door Gökmen T. Die aanslag volgde een dag na een commentaar van de Turkse president Erdogan op de terreuraanslag op twee moskeeën in Christchurch door een extreemrechtse terrorist. Maar hoe waarschijnlijk is het dat Gökmen T. zich liet inspireren door de Turkse president Erdogan? Onwaarschijnlijk, volgens mensen die Gökmen T. van nabij kennen. Gökmen T., beïnvloed door de marginale Kaplan beweging, had net als anderen binnen de Kaplan-beweging een hekel aan Erdogan, juist omdat ze hem als een democraat beschouwen. T. noemde Erdogan zelfs ‘Een hond van Amerika’. Deskundigen van het Pieter Baan Centrum die Gökmen T. onderzochten stelden vast dat hij zwakbegaafd is, een laag IQ heeft, narcistische trekken vertoont en zich verheven voelde boven anderen in de samenleving. In aanloop naar zijn terreurdaad in de tram had Gökmen T. zware alcohol- en drugsproblemen. Hoogstens ongebruikelijk voor een salafist zou je zeggen.

Het stuk dat is opgesteld door meerdere analisten van het NCTV wordt momenteel beoordeeld door de MIVD, AIVD, de ministeries van Buitenlandse Zaken en Sociale Zaken en Werkgelegenheid, die de mogelijkheid krijgen om de juistheid van de Turkije-analyse te beoordelen. Het NCTV zegt om die reden dat de nota nog niet analytisch voldragen is. Desondanks zullen partijen in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen in maart het lek aanwenden voor populistische proefballonnetjes en een stok om Turkse en islamitische instellingen en moskeeën mee te slaan en in het geval van Geert Wilders een welkome afleiding om de controverse rondom Dion Graus mee te begraven. Het lek doet denken aan het Motivaction debacle en heeft de schijn verband te houden met de aankomende Tweede Kamerkiezingen.