Home Opinie “Dit nooit weer”

“Dit nooit weer”

“Ter nagedachtenis aan hen die vielen 1940 – 1945.” De tekst staat, samen met twaalf namen, op het herdenkingsmonument op het Hoofdstation. Ik staar een tijdje naar de plaquette. Het verdringt voor even het horrorbeeld van de aangespoelde kinderen.

Ik zie Rutte staan, het Koningshuis, Merkel en Hollande. Ik zie herdenkingen, kransen en oorlogsmonumenten. De dappere en hoopgevende woorden, die al onze Westerse leiders uitspreken, galmen als een echo door mijn hoofd. “Dit nooit weer… Dit nooit weer.”

Europa moet in actie komen
Godverdomme Europa. Hoeveel lijken moeten nog aanspoelen op onze vakantiestranden voordat we een heel klein beetje van onze welvaart willen afstaan om die belofte in te lossen? Voordat we konvooien met hulp sturen? Voordat we voldoende marineboten op de Middellandse Zee hebben om deze horror te stoppen.

Europa is verplicht om nu in actie te komen. Moreel, ethisch, en uit compassie. Omdat we niet moeten willen dat onze Facebooktijdlijn zich vult met dode aangespoelde kinderen. Maar vooral omdat we als Europa, als Westen, een verantwoording hebben die het menselijke voorbij gaat.

We zijn verantwoordelijk. Allemaal. Jij, ik, Wilders, Rutte, allemaal. Van Afghanistan, tot Libië, van Gaza tot Irak, overal hebben onze leiders, met ons gekozen mandaat, zonder heel veel protest, één grote teringbende gecreëerd.

Onze kogels
In Irak schiet IS met Amerikaanse geweren, vanaf Amerikaanse Humvee’s op weerloze, amper gesteunde Koerden en andere volkeren. De beelden uit veroverde gebieden zijn minstens zo gruwelijk als de verhalen uit Nazi-Duitsland.

Je wilt het niet zien. Zo angstaanjagend en onvoorstelbaar luguber zijn de beelden. Grote verschil met toen is dat we het nu wel real time zien. We hoeven onze ogen maar te openen en zien de horrorvideo’s van massale onthoofdingen op sociale media en tv. We weten dat het gebeurt.

We weten dat het met onze wapens gebeurt, achtergelaten door en veroverd op onze soldaten. Gestuurd door regeringen die wij hebben gekozen. Bekostigd met ons belastinggeld. We hebben alleen geen excuus om er van weg te kijken.

Als ingrijpen niet kan
Ingrijpen is duivels ingewikkeld. Grondtroepen, nog meer bommen, nog meer wapens, nog meer munitie sturen naar een brandhaard is als olie winnen onder Antarctica, dat gaat vroeg of laat helemaal mis. Dat onze regeringsleiders dat niet aandurven, valt te billijken.

Wat onbegrijpelijk is, is de apathische houding van de politiek als het gaat om de vluchtelingenstroom. Als je het niet lukt, om wat voor redenen dan ook, om IS van de kaart te vegen, dan moet je in ieder geval onderdak bieden aan mensen die op de vlucht zijn voor onze kogels.

Maar in plaats van duiden wat de verantwoording van Nederland, van Europa, van het Westen is, en daar naar handelen, zaait de politiek angst met gewauwel over ontwrichting. Terwijl de bevolkingsgroei Europees gezien maar met 0,27 procent is toegenomen dankzij de recente vluchtelingenstroom.

Economische argumenten boven menselijkheid
We hebben genoeg rijkdom, welvaart, voedsel en ruimte om mensen een tijdelijk veilig heenkomen te bieden. We raken niet ontwricht als we het goed aanpakken. En weet je wat pas ontwrichtend is? IS met een bepantserde Humvee op je stoep.

De buurlanden moeten meer doen, is nog zo’n dooddoener om maar vooral niet de knip te trekken. Opvang in de regio? Waar dan? Door IS-gebied vluchten naar Qatar? Iran? Gaza? Of misschien veiliger naar Libanon bijvoorbeeld, maar dat land heeft vier miljoen inwoners en vangt al twee miljoen vluchtelingen op.

De Golfstaten doen weinig tot niets. Dat klopt. Maar dat betekent niet dat wij net zo moeten handelen. Onze maatschappij is toch verheven boven barbaarsheid van sommige regimes in het Midden Oosten, waarom dan daarmee vergelijken?

Verantwoordelijk
Turkije vangt ook miljoenen ontheemden op. Dat wordt steeds lastiger, zeker gezien de oplopende spanningen in het land zelf. Achter Turkije ligt Europa. Hongarije, Macedonië en Griekenland.

Ook die landen stromen over. De stroom is niet te stoppen en gaat door naar Oostenrijk, naar Duitsland, naar Nederland. Naar Groningen. Ze komen. Treinladingen vol met mensen die gruwelbeelden op het netvlies hebben, die onze opa’s en oma’s herkennen van hun nachtmerries.

Ik voel me verantwoordelijk. Ik heb gekozen voor de verkeerde politieke partijen. Ben niet de straat opgegaan tegen de oorlog in Irak. Heb de verkeerde invasies gesteund. En heb naïef geloof in Arabische lentes gehad. Daarom wil ik helpen.

Burgers doen wat regeringen nalaten
Meer mensen willen wat doen. Omdat het inhumaan is wat er gebeurt. Omdat wij ooit hebben afgesproken: “Dit nooit weer.” Omdat wij als Westen een rol hebben in de ellende van al die vluchtelingen. Overal ontstaan hartverwarmende burgerinitiatieven, maar de regeringen, die mede verantwoordelijk zijn voor deze ramp, hoor je niet.

Waar blijven leiders die verantwoording dragen voor de gevolgen van de oorlogen die ze hebben gesteund, politiek, met F16’s en met grondtroepen. Waar blijven de politici die toegeven dat ze fouten hebben gemaakt. Die oplossen wat ze gecreëerd hebben, al is het maar bieden van een veilig heenkomen voor de vluchtelingen.

“Dit nooit weer,” ik wil het niet meer horen uit de mond van Rutte. Het zijn loze en zelfs valse woorden als je kinderen dood laat aanspoelen op onze stranden. Als je weigert Italië en Griekenland echt te ondersteunen in de opvang van de immense stroom oorlogsslachtoffers.

De leiders die we verdienen
Gevolg van het achterblijven van de politieke duiding en verantwoording, is dat de samenleving ook hier begint te scheuren. De één wil dekens sturen, roept op Facebook op tot humaniteit, wordt weggezet als linkse naïeveling die heel de wereld naar Nederland wil helpen en krijgt haatmails.

De ander is bang voor de enorme toestroom van vluchtelingen. Uit zijn angst op Twitter en wordt weggezet als racist. Het moddergooien tussen deze twee zorgt voor een tweespalt, een kloof in de samenleving. Ook hier loopt de spanning op. En ook dat is het te wijten aan dezelfde nalatige politiek.

Het volk krijgt de leiders die het verdient. Het is een veel gehoord cliché over het Midden Oosten, maar het gaat ook over onszelf. Onze leiders, die wij hebben gekozen, voeren oorlog met onze goedkeuring, waarvan de gevolgen nu aanspoelen op onze stranden.

“Dit nooit weer”
Daar moeten we niet van wegkijken. We moeten de ogen openen en verantwoording pakken. Als volk, maar zeker als politiek. Als regering, als overheden, als leiders die zonder nadenken als een schoothondje achter Amerika hebben aangelopen en de wereld hebben vergiftigd met wapens en oorlog.

Misschien is het daarom wel goed dat het dichterbij komt. Dat we de ellende zien. Dat we oog in oog staan met de gevolgen van onze Europese politiek. Misschien verandert er dan wat in de gedachten van mensen en uiteindelijk in de neoliberale Europese politiek. Want: “Dit nooit weer,” toch?