Home Opinie Zwarte Piet en de gebroken ketenen

Zwarte Piet en de gebroken ketenen

DELEN

“When you’re born, usually, you’re born into a dynasty or an empire. You’re born as a junior, or following in your father’s footsteps. They always tell you, ‘Your father, he did this,’ or ‘We got this,’ or ‘The family heirlooms.’ It’s none of that in the outer city—I call it the outer city, ‘cause we’re left out. There’s no nothing. We don’t get any family heirlooms, the family crest. All that stuff that you would think is so important is meaningless ‘cause our family crest was cotton. It’s like the only thing we can really leave behind is culture and dignity and determination. That’s what we had. I feel as though I’m cheated because instead of me fulfilling my prophecy, I have to start one. Instead of me doing a good job and carrying on the empire, I have to build one. And that’s a hell of a job for a 21-year-old. That’s a hell of a job for any youngster, male or female, to have to build an empire for your family.”
Tupac Shakur

Zwarte Piet
Het is oktober, dus tijd om de traditionele zwarte pietendiscussie aan te wakkeren. Het land is zoals vorige jaren verdeeld in het pro-zwartepieten-kamp en het anti-zwartepieten-kamp. De voorstanders van zwarte piet claimen dat zwarte piet een essentieel onderdeel is van de Nederlandse cultuur en identiteit, terwijl de tegenstanders beweren dat zwarte piet racistisch is en gekleurde kinderen worden gediscrimineerd en verkeerd worden bejegend omdat ze worden geassocieerd met een onnozele en onderdanige figuur.

Tegenstanders
In de zeventiende eeuw beleefde Nederland een “gouden eeuw”. De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden maakte een bloeiperiode door op het gebied van handel, wetenschap en kunsten. Dit “succes” had ook een keerzijde voor veel donkere mensen. Enorme massa’s Afrikanen werden ontheemd, gedehumaniseerd, verhandeld, verkracht, vernederd en gedwongen arbeid te verrichten. Om de “efficiency” van de arbeid op de plantages te vergroten werden slaven beperkt in hun persoonlijke keuzes en vrijheden. Zo mochten slaven niet trouwen of samenwonen. Het baren van kinderen was een functionele aangelegenheid. Voor de slavendrijver was het een economische afweging: een zwangere vrouw kon zich een lange tijd niet inzetten op de plantages, maar het zorgde uiteindelijk wel voor “aangroei van de lifestock”.

Keti Koti*
Paul Verhaeghe schrijft in zijn boek, ‘Identiteit’, het volgende over gemeenschappelijke identiteiten: “De verhalen en beelden vanuit onze familie, de sociale klasse waartoe we behoren, de cultuur waarvan we deel uitmaken, allemaal vormen ze de symbolische orde, het Grote Verhaal, als verzamelnaam voor het narratief geheel dat door een ruimere groep gedeeld wordt, met als resultaat een min of meer gemeenschappelijke identiteit. (P. Verhaeghe, Identiteit, 2012)

Als men vanuit dit paradigma redeneert, is het bestaan van zwarte piet een vlek op de gemeenschappelijke identiteit van gekleurde Nederlanders. Het is een associatie met een tijdperk waarin de donkere Nederlanders enorm hebben geleden. Dat een kinderfeest gevierd wordt met een stereotype slaaf, die zich met onnozelheid onderschikt stelt aan een witte oude man én dat mensen hier blijdschap en vreugde uit putten is op zich een perverse gedachte.

De natuurlijke ketenen waarin ouders waarden, normen, nalatenschap in materiële of immateriële zin, liefde en genegenheid overdragen aan hun kinderen is bij de nazaten van slaven verbroken geweest gedurende meer dan drie eeuwen. Mijn jeugdheld, Tupac Shakur, gaf in een interview aan dat hij niet kon terugvallen op enige vorm van nalatenschap. De enige nalatenschap waarmee hij geassocieerd werd was katoen.

Voorstanders
De definiëring van de gemeenschappelijke identiteit door Paul Verhaeghe gaat ook op voor de ‘traditionele’ Nederlanders. Kennelijk hoort bij het “Grote Verhaal” van sommige witte Nederlanders een witte wijze man met zwarte onnozele slaven. Kennelijk is dat een deel van de gezamenlijke Nederlandse identiteit die generaties in stand gehouden wordt door het te incorporeren in een kinderfeest. Enkele hoofdstukken van de nalatenschap van deze mensen is beschamend. Het beroven van de rijkdommen van landen is tot daaraan toe, maar het ontnemen van de identiteiten van mensen is een misdaad tegen de menselijkheid.

Armenen
Natuurlijk kent elk land zwarte bladzijden in haar geschiedenis. Zo verdween er aan het begin van de vorige eeuw in één jaar tijd tussen de 300.000 en een miljoen Armenen uit het Oosten van Turkije. Het Turkse standpunt, dat veelal op dovemansoren is gericht in het westen, is dat de Armenen zijn gedeporteerd naar Syrië uit veiligheidsoverwegingen, terwijl Armenen beweren dat er een genocide is gepleegd op het Armeense volk. Welke lezing je ook wilt geloven, geen enkele persoon in Turkije zou het aandurven om een Armeen te stereotyperen en te incorporeren in een setting waarin Turken blijdschap en vreugde ervaren vanuit een superieure positie en Armenen een onderdanige rol krijgen toebedeeld. Iedereen in Turkije voelt aan, dat dát niet hoort.

Nederland
De slavernij is gelukkig bij wet afgeschaft in Nederland, maar helaas spookt de geest van de slavendrijvers rond tijdens kinderfeesten, op Prinsjesdag en bij mensen die de zwarte piet een essentieel onderdeel van de Nederlandse cultuur en identiteit vinden. Bij die mensen zit de slavernij nog ingebakken in de mentaliteit. Er zijn bijvoorbeeld talloze voorbeelden van mensen die zich storen aan de mening van een donkere Nederlander, waarbij men de zwarte piet functioneel inzet om te suggereren dat de donkere Nederlander beter geen mening moet hebbben. Ik vind dat we zwarte piet moeten verbieden bij wet en hard moeten optreden tegen tuig dat elk jaar terugvalt op de bedorven en giftige nalatenschap van hun voorouders. Stel je eens voor dat Duitsers elk jaar een kinderfeest vieren waarbij ze een stereotype ‘kaaskop’ uitbeelden die bang, dom, kaalgeschoren en vooral karakterloos is. Een soort kale Jan Paparazzi op een fiets die het uitgerekend drie hele dagen heeft uitgehouden tegen de Duitse militaire kracht. Ik denk persoonlijk dat het pro-zwartepieten-kamp dan massaal in opstand komt met precies dezelfde argumenten die het anti-zwartepieten-kamp nu inbrengt. In dit geval heb ik veel medelijden. Ik heb medelijden met personen die zich vastklampen aan een karakterloze en onnozele zwarte piet als essentieel onderdeel van zijn of haar identiteit. Wat een armoede!


*Keti Koti betekent gebroken ketenen