Home Opinie Europese en Koerdische stem doorslaggevend bij referendum Turkije. Hoe nu verder in...

Europese en Koerdische stem doorslaggevend bij referendum Turkije. Hoe nu verder in Nederland?

DELEN
Photo: Turkish president Recep Tayyip Erdogan / Anadolu Agency

Met 100% van de stemmen geteld, en een verschil van ruim 1.3 miljoen stemmen is het zeker dat het JA-kamp het referendum heeft gewonnen voor de nieuwe Turkse grondwet. De uitslag is in zijn geheel niet verrassend. Wel de minimale voorsprong waarmee het JA-kamp heeft gewonnen. Een belangrijke, doch niet te onderschatten factor bij die overwinning, was het electoraat in Duitsland, Nederland, België, Oostenrijk en Frankrijk en de Koerdische stemmers in het zuidoosten van Turkije die een switch maakten van de HDP naar het JA-kamp.

Van de 252.839 stemgerechtigde Turkse Nederlanders hebben 116.557 mensen hun stem uitgebracht. Slechts 46,8% van de stemgerechtigde Turkse Nederlanders heeft dus de gang naar de stembus gemaakt. De eindstand: 71.1% VOOR en 28,9% van de opgekomen stemgerechtigden waren TEGEN de nieuwe Turkse grondwet. Wanneer je de opkomst bij de verkiezingen in november 2015, waar 113.111 mensen hun stem uitbrachten, vergelijkt met de opkomst bij het referendum, valt op dat er nagenoeg een zelfde opkomst is. Het percentage JA-stemmers komt, gezien de uitslag, ongeveer overeen met het percentage dat in november 2015 op de AK-Partij heeft gestemd. Van de JA-coalitie AK-Partij (69,66%) en MHP (9,07%) lijkt het JA-kamp in Nederland niet te hebben geprofiteerd. Je zou zelfs kunnen stellen dat de coalitie AK-Partij en MHP heeft ingeleverd in Nederland. Aanhangers van de dissidente MHP’ers die in het NEE-kamp hun spreekwoordelijke Yurt opzetten, lijken de partijlijn van Bahçeli niet gevolgd te hebben in Nederland.

Het grote zwijgen

Toch blijft het grote onbenoemde, nog steeds onbenoemd in de mainstream media. Zij hebben de afgelopen jaren actief campagne gevoerd tegen de AK-Partij en president Erdogan. Dit kwam tot een enorme climax vlak voor het referendum, toen verschillende Europese regeringen campagne-mogelijkheden van het JA-kamp wilden saboteren, tegenwerkten en zelfs verboden. Daar bleef het niet bij. In Duitsland werd een complete TV-zender uit de grond gestampt met als eerste oprichtingsdoel het voorkomen van een JA-stem bij het referendum. Het project werd gefinancierd langs een constructie met een pas opgerichte stichting in Nederland. Ook grote Duitse en Amerikaanse kranten spanden zich tot het maximale in om dat doel te bewerkstelligen. Het ging zelfs zo ver dat men in het Turks begon te publiceren. Dit was absoluut koren op de molen van het JA-kamp.

Journalisten en politici in Nederland zetten zich ook volledig in voor het NEE-kamp. Iets wat in mijn ogen, juist averechts heeft gewerkt. Men verviel namelijk in dezelfde valkuilen waar het overgrote deel van Turkse Nederlanders al jaren op wijst: stop met het meten met twee maten! Een deel van de Turkse Nederlanders die wel tegen het referendum zouden stemmen, zijn niet alleen uit desinteresse thuisgebleven. Onder veel Turkse Nederlanders leeft het breed gedragen idee dat ze hier in Nederland wonen en juist daarom alleen hier willen deelnemen aan het democratisch proces. Daarbij komt ook dat een deel van de Turkse Nederlanders wellicht NEE had willen stemmen, maar thuis is gebleven, omdat de agressiviteit waarmee westerse media en politici, zowel aan de extreemlinkse xenofobe SP-flank, evenals aan de extreemrechtse islamofobe PVV-flank, hen heeft doen twijfelen of dat wel de juiste keuze was. Onder een deel van de tegenstanders van de Turkse president Erdogan leeft ook het idee dat het westen een leider als Erdogan nodig heeft en in zekere zin verdient, juist omdat ze vinden dat Europa met twee maten meet. Waarbij men van de daken krijst dat Erdogan de invoering van de doodstraf wil voorleggen aan het volk, terwijl we nog steeds gretig zaken doen met Amerika (20 executies in 2016), Japan (3 executies in 2016) en China (1.000+ executies in 2016). Een oppositieleider als Kemal Kilicdaroglu of Devlet Bahceli, vinden de tegenstanders van Erdogan te mat als leider voor het land. Bij gebrek aan goede oppositie m.i., gedoogde de oppositie-achterban in Europa de grondwetswijziging, door weg te blijven.

De Koerdische stem

Een ander aspect van de overwinning is de Koerdische stem. Ja, ik weet dat het moeilijk te bevatten is. Als je alleen maar Joop, GeenStijl, Volkskrant, NOS of RTL leest, zou je nu cognitieve dissonantie ervaren, “WANT HOEZO STEMMEN KOERDEN VOOR ERDOGAN??!”, hoor ik je hardop denken. Een deel van het Koerdische electoraat in Turkije, dat islamitisch is en niets heeft met de Marxistisch-Leninistische terreurbeweging PKK, steunt de AK-Partij. De AK-Partij, hoewel uitgekotst door een deel van de nationalisten omdat het onderhandelingen voerde met de terreurgroep, lijkt teruggekomen te zijn op haar wil om nog langer te onderhandelen met de PKK. Ook islamitische Koerden zien volgens de cijfers van het referendum heil in de harde aanpak door de AK-Partij regering van de PKK, en de belofte om meer welvaart naar het zuid-oosten van Turkije te brengen. Nationalisten vrezen echter dat Erdogan over wil stappen in een ander staatsbestel, waarbij Koerden een vorm van autonoom bestuur krijgen en zich uiteindelijk afsplitsen. PKK-kopstukken en de HDP spraken zich juist uit als tegenstanders van het referendum, omdat dit volgens de PKK, “Het einde zou betekenen van de terreurbeweging”. Desalniettemin koos een deel van de HDP-achterban voor een JA-stem. In Hakkari ging de AK-Partij in juni 2015, november 2015 en voor de JA-stem in april 2017 van respectievelijk 9,7% en 13,8% naar 32,5%. In Sirnak van 9,7% en 12,3% naar 28,6%. In Bitlis gingen de percentages omhoog van 31,3% naar 59,4%. In Diyarbakir stemden in juni 2015 14,8% van de mensen op de AK-Partij, terwijl in april 2017 32,4% VOOR de nieuwe Turkse grondwet stemde. Bijna een half miljoen Koerden in Turkije maakten uiteindelijk dus de switch van HDP naar een JA-stem voor de Turkse Grondwet waar de huidige president Erdogan en de komende presidenten meer bevoegdheden door krijgen.

Hoe nu verder in Nederland?

Tenzij er fundamenteel iets verandert in de denkwijze waarin politici, journalisten en opiniemakers in Nederland vervallen, zullen de komende dagen en wellicht weken vooral in het teken staan van frames, frames en nog eens frames, waarbij Turkse Nederlanders in een positie geplaatst worden, waarin men weer rekenschap moet afleggen. Deze destructieve benadering van mensen die door een westers-kolonialistisch oriëntalistische bril kijken, raakt veel Turkse Nederlanders, die zich gedwongen voelen om te verantwoorden hoe de keuze voor het Turkse referendum van bijna de helft van de kiesgerechtigde Turkse Nederlanders tot stand is gekomen. De behoefte om mensen verantwoordelijk te houden voor bepaald stemgedrag, zonder te kijken naar het xenofobe klimaat hier in Nederland, deels gevoed door aanhangers van de terreurbeweging PKK en deels door tegenstanders van de Turkse president die de voortvluchtige Fethullah Gulen volgen, beiden met een significante invloed op Nederlandse journalisten, is op zichzelf al absurd genoeg. We dienen allereerst de manier waarop we naar de Turkse politiek kijken ter discussie te stellen en onszelf aan de tand te voelen of de analyses die wij hier vanuit onze veilige bubbel loslaten op de politiek in Turkije recht doen aan de complexiteit van het land en de regio. Als we alleen al kijken naar de afgelopen 2 jaar zijn er in het land tientallen grote terreuraanslagen gepleegd door een breed scala aan daders en heeft het land een couppoging moeten afslaan en verwerken waarbij honderden doden en duizenden gewonden zijn gevallen. Hier in Nederland zijn een klein dozijn columnisten die een bepalende rol hebben in het publieke debat geradicaliseerd na de moord op Theo van Gogh, een terreurdaad waar men nog steeds over napraat. Hoezeer ik Theo van Gogh geen groot cultureel licht, maar een racist vond, is hetgeen dat hem aangedaan is, walgelijk en afkeurenswaardig. Dezelfde sensitiviteit tonen wij niet bij de bevolking van Turkije en Turkse Nederlanders die daar familie hebben wonen, wanneer deze te maken krijgen met terreurdaden van een grotere omvang en de immense nasleep ervan. Nee, in plaats van medeleven tonen, verheffen wij onze stem niet tegen de sympathisanten van de terreurbeweging die hier door de Nederlandse straten marcheren, maar naar degenen die het afkeuren en maatregelen nemen om de bevolking van Turkije te beschermen tegen hen die de gruweldaden plegen. Als politici en opiniemakers Erdogan en de AK-Partij in de wielen willen rijden hier in Nederland, dan volstaat het om eens door de ogen van een Turkse Nederlander te kijken die het getouwtrek en het meten met twee maten zat is. Je kunt blijven afgeven op de groep die op Erdogan stemt, of je kunt je afvragen of de Turkse president niet een punt heeft wanneer hij zegt dat de EU met twee maten meet, onoprecht is in de onderhandelingen met Turkije en haar afspraken niet nakomt. Feitelijk heeft hij namelijk gewoon gelijk. En een meerderheid van het volk kiest voor de leider die het durft te zeggen, wat de consequenties ook moge zijn. Een vervolgstap daarop zou zijn, en daar zijn we helaas nog lang niet, is werken aan acceptatie, in plaats van het polariserende, vervreemdende integratiedebat dat we al tot in den treure voeren over, maar niet mét de verschillende bevolkingsgroepen in dit land. Een harmonieuze samenleving begint bij acceptatie van de ander. We moeten elkaar leren accepteren, in plaats van tolereren.